xờ xạc

Cây cối trong vườn trông xờ xạc sau trận bão.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Tả tơi, rách rưới, không còn nguyên vẹn: "xờ xạc" mô tả trạng thái của một vật (thường là cây cối, quần áo) bị hư hỏng, rách nát, mất đi vẻ tươi tốt hoặc chỉnh tề.
   • Tiều tụy, nhếch nhác, mệt mỏi: "xờ xạc" cũng được dùng để nói về ngoại hình hoặc tinh thần của con người khi trông thiếu sức sống, bơ phờ, không gọn gàng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (nghĩa vật chất):

  • Cây cối xờ xạc sau trận bão. (Cây cối bị tàn phá, lá rụng hết, trông tiêu điều.)
  • Bộ quần áo xờ xạc vì mặc quá lâu. (Bộ quần áo rách rưới, sờn cũ.)

• Tính từ (nghĩa con người):

  • Sau nhiều ngày thức trắng, anh ấy trông xờ xạc hẳn. (Anh ấy trông mệt mỏi, nhếch nhác.)
  • Người đàn ông xờ xạc ngồi bên vệ đường. (Người đàn ông ăn mặc rách rưới, dáng vẻ tiều tụy.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xờ xạc" kết hợp với "tiêu điều": nhấn mạnh sự hoang tàn, thiếu sức sống.
  • Cảnh vật xờ xạc tiêu điều sau mùa mưa lũ. (Cảnh vật trở nên hoang vắng, tàn tạ.)
• "xờ xạc" dùng trong văn chương: gợi tả sự nghèo nàn, khốn khó.
  • Mái tranh xờ xạc giữa đồng không mông quạnh. (Mái nhà tranh rách nát, thiếu thốn.)

Biến thể và từ gần giống

• Xác xơ (tính từ): rách nát, tiêu điều — gần nghĩa với "xờ xạc" nhưng thường dùng cho cây cối hơn.
  • Cây cối xác xơ vì hạn hán. (Cây cối khô héo, trơ trụi.)
• Tiêu điều (tính từ): hoang vắng, buồn thảm — thường nói về cảnh vật hoặc cuộc sống.
  • Làng quê tiêu điều sau chiến tranh. (Làng què hoang tàn, mất mát.)

Từ đồng nghĩa

• Rách rưới: trạng thái quần áo hoặc vật dụng bị hỏng nát.
• Tả tơi: rách nát, xơ xác đến mức không còn hình dạng.
• Tiều tụy: mệt mỏi, hốc hác (dùng cho người).

Thành ngữ liên quan

• Xờ xạc như tổ đỉa: rất rách rưới, xơ xác (thường dùng để phóng đại).
  • Sau chuyến đi, hành lý của anh ấy xờ xạc như tổ đỉa. (Hành lý bị hỏng nát, tả tơi.)